Η πανδημία λειτούργησε ως καταλύτης και επιταχυντής για αλλαγές στη δομή της Ε.Ε. και θέτει επί τάπητος παγκόσμιες προκλήσεις, καθώς αναδείχτηκαν ανισότητες στον τρόπο αντιμετώπισής της, επεσήμανε ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Δημήτρης Παπαδημούλης, μιλώντας στο συνέδριο The Future of Healthcare in Greece.

Τόνισε ότι η αρχική αντίδραση των κρατών ήταν απογοητευτική, με φαινόμενα δέσμευσης υγειονομικού υλικού σε λιμάνια και αεροδρόμια από διάφορα κράτη. Είδαμε ότι η Ενωμένη Ευρώπη εμφάνισε 27 διαφορετικά συστήματα υγείας με 27 διαφορετικές κινήσεις αντιμετώπισης της πανδημίας. Πλέον όλοι είδαμε ότι χρειάζεται ενιαία αντιμετώπιση. Θέλουμε να μπουν τα θεμέλια για μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική υγείας. Αυτό απαιτεί και αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες, αλλά πλέον αυτό επιβάλλει η ίδια η πραγματικότητα, όπως συμβαίνει και με την προστασία του περιβάλλοντος.

Αξιολογώντας τι έχει γίνει μέχρι τώρα στην αντιμετώπιση της πανδημίας, ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανέφερε ότι ήταν σωστή η απόφαση της Ε.Ε. να φρενάρει τον εθνικισμό και να πρωτοστατήσει σε μια κοινή διαπραγμάτευση των εμβολίων με τις φαρμακευτικές εταιρειες. Δυστυχώς, υπήρξε ελλειμματικό το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης, δεν εξασφαλίστηκε επαρκώς το δημόσιο συμφέρον των πολιτών της Ε.Ε.  που πλήρωσαν τις συμφωνίες, με αποτέλεσμα αθετήσεις σε παράδοση εμβολίων, μη επαρκής προστασία του δημοσίου συμφέροντος, και αργός ρυθμός παράδοσης εμβολίων τους πρώτους μήνες και ως αποτέλεσμα πιο αργός ρυθμός εμβολιασμού. Επίσης ένα δεύτερο θέμα είναι η αντιμετώπιση των εμβολίων ως δημοσίου αγαθού. Από τη στιγμή που τα εμβόλια παρήχθησαν με άφθονη δημόσια χρηματοδότηση, δεν πρέπει να παράγουν αποκλειστικά ιδιωτικά δικαιώματα. Η συζήτηση για άρση του καθεστώτος προστασίας της πατέντας μπορεί να βασιστεί στο άρθρο 31 της συμφωνίας που αφορά το εμπόριο και το άρθρο 122 της συνθήκης της Ε.Ε. και θα περιλαμβάνει και οικονομικό σκέλος. Θα πρέπει να είναι προσωρινή για να επιταχυνθεί στην παρούσα φάση η παραγωγή των εμβολίων, καθώς σήμερα έχουμε μόλις το 40% της παραγωγικής δυνατότητας σε λειτουργία και θα πρέπει να βρεθεί τρόπος αύξησης της παραγωγής εμβολίων. Ανέφερε ότι πριν από χρόνια υπήρξε εν τοις πράγμασι άρση της παντέντας φαρμάκου που έγινε στην περίπτωση του HIV, χωρίς να υπάρξει κανένα πρόβλημα.

Το ΕΚ ήταν ο πρώτος θεσμός που μίλησε υπέρ της συζήτησης για άρση της πατέντας και όταν ήλθε και η έκπληξη της πρότασης Μπάϊντεν, η δυναμική αυτή ενισχύθηκε. Με τρία ψηφίσματά του το ΕΚ ζητά διαπραγματεύσεις για άρση πατέντας, γιατί η καθυστέρηση μετατρέπει τις φτωχότερες χώρες σε “εργαστήρια μεταλλάξεων” και πολλαπλασιάζει το οικονομικό και κοινωνικό κόστος αντιμετώπισης. Επίσης, όταν έχουμε ΗΠΑ και ΕΚ να ζητούν το ίδιο πράγμα, δεν μπορεί να υπάρχει διστακτικότητα από την Κομισιόν, που έκανε πίσω μόλις ακούστηκε το «nein» της Άνγκελα Μέρκελ.

Η πανδημία έδειξε και κάτι ακόμα:  Τμήματα σημαντικά των κοινωνιών μας είναι επιρρεπή σε «θεωρίες συνωμοσίας» που φουντώνουν αντιεμβολιαστικά κινήματα, με την κατάχρηση της διασποράς fake news και με τις αρνητικές δηλώσεις ηγετών όπως ο Τραμπ, ο Μπολσονάρο κ.ά. Αυτά τροφοδοτήθηκαν και από γεωπολιτικά παιχνίδια ισχύος και προπαγάνδας μεταξύ διαφορετικών παραγωγών εμβολίων. Απέναντι σε αυτά, έχουμε την επιστήμη και τον ορθό λόγο, αλλά και έχουμε ανάγκη μια εκστρατεία πειθούς.

Επίσης, ανέφερε ότι θεωρεί κομβικής σημασίας το εξής: Οι πανδημίες μάς υποχρεώνουν να δούμε με εντελώς διαφορετικό μάτι την πρόκληση ως μια πλανητική πρόκληση: δεν υπάρχει τρόπος οι ισχυρότεροι να θωρακιστούν εάν δεν θωρακιστεί όλος ο πλανήτης, χρειαζόμαστε έμπρακτα μεγαλύτερη αλληλεγγύη, ενίσχυση  δημοσίων συστημάτων υγείας σε κάθε χώρα και θεσμικές και πολιτικές αλλαγές για να έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική υγείας.