Το σημαντικό ζήτημα της χρηματοδότησης των νοσοκομειακών φαρμάκων του ΕΣΥ ήταν το επίκεντρο της τρίτης ενότητας του συνεδρίου «Νοσοκομείο-Φάρμακο-Ιατροτεχνολογικός Εξοπλισμός», στο οποίο παρουσιάστηκαν και τα αποτελέσματα της μελέτης «Αξιολόγηση Χρηματοδότησης Νοσοκομειακού (Προϋπολογισμού) Φαρμάκου και Προτάσεις Εξορθολογισμού της Δαπάνης στο Ε.Σ.Υ.» που διενεργήθηκε το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος από το ΔΠΘ, με την επιστημονική ευθύνη του Νίκου Πολύζου, Καθηγητή Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, και με τη συμμετοχή των εταιρειών συμβούλων IQVIA και CMT.

Στόχος της μελέτης ήταν η διαμόρφωση ενός πλαισίου καλύτερης διαχείρισης και χρηματοδότησης νοσοκομειακών φαρμάκων, στα νοσοκομεία του Ε.Σ.Υ., η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων ανά Υ.Πε., ανά νοσοκομείο και ανά διαθέσιμη κατηγορία, καθώς και η ανάλυση των επιπτώσεων των μηχανισμών clawback και rebate ως πολιτικών εξορθολογισμού της νοσοκομειακής δαπάνης.

Αναφορικά με τον υπολογισμό αλλά και την αποδοτικότητα του clawback, η μελέτη επισημαίνει, μεταξύ άλλων ότι το Clawback έχει μεν αδιαμφισβήτητο λογιστικό αποτέλεσμα (περικοπή της δαπάνης φαρμάκου), αλλά το ταμειακό αποτέλεσμα είναι αμφίβολο (εισπραξιμότητα των οφειλών), όπως αμφίβολο είναι και το θεραπευτικό αποτέλεσμα σε μεγάλα νοσοκομεία. Δεκαπέντε θεραπευτικές καλύπτουν πάνω από το 80% της αξίας της φαρμακευτικής δαπάνης, με σημαντική πρωτιά των αντινεοπλασματικών φαρμάκων, με ποσοστό συμμετοχής 30%. Η φαρμακοβιομηχανία μέσω των αναγκαστικών επιστροφών συμμετέχει καθοριστικά στη χρηματοδότηση του νοσοκομειακού φαρμάκου, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά προβλήματα, όχι μόνο στη βιωσιμότητα των εταιρειών, αλλά θέτει σε κίνδυνο και την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.

Η Ανάλυση των στοιχείων της φαρμακευτικής δαπάνης 11 νοσοκομείων ΕΣΥ για τα έτη 2016 έως 2020 ανά κωδικό φαρμάκου ΕΟΦ επιβεβαιώνουν την παραπάνω διαπίστωση: Κατά τα έτη 2016 με 2019 το claw back των 11 νοσοκομείων αυξήθηκε κατά 226% από €57,3 εκατ. στα €128,9 εκατ., ενώ η αντίστοιχη νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 196% από τα €154,3 εκατ. στα €348,3 εκατ. To Clawback δημιουργεί αντικίνητρα στις εταιρείες να εισάγουν στην αγορά νέα φάρμακα (ογκολογικά, αιματολογικά κλπ), λόγω αφενός του υψηλού τους κόστους και αφετέρου θα επιβαρυνθούν δυσανάλογα λόγω του τρόπου κατανομής του (ανωτέρω). (Υπολογίζεται ότι το 63% του claw back που αντιστοιχεί στη δαπάνη για τα 5 σημαντικότερα ATC4, (L01XC, J05AR, L04AA, B02BD, L01XX) επιβαρύνει 3 εταιρείες.
Συνεπώς, ο μηχανισμός υποχρεωτικών επιστροφών – Clawback θα πρέπει να επαναξιολογηθεί λαμβάνοντας υπόψη επιπλέον χαρακτηριστικά, όπως το ΑΤC αλλά και οι συντελεστές βαρύτητας (share & growth) να επαναπροσδιοριστούν χρησιμοποιώντας τα δεδομένα της φαρμακευτικής κίνησης του συνόλου των δημοσίων νοσοκομείων.

Οι προτάσεις

Η μελέτη προτείνει τα εξής:
• Σύνδεση ευρημάτων της μελέτης με τις προτεινόμενες ενέργειες προκειμένου να τεκμηριώνεται με συγκεκριμένα «αντίμετρα» το ζήτημα της κατάργησης του clawback.
• Να προσδιορισθεί με περισσότερη ακρίβεια ποια θα πρέπει να είναι η φαρμακευτική δαπάνη η οποία θα καλύπτει τις ανάγκες του πληθυσμού με το μικρότερο δυνατό κόστος; Γιατί αυξάνεται η φαρμακευτική δαπάνη ενώ δεν αυξήθηκαν οι ασθενείς.
• Ομογενοποίηση της βάσης δεδομένων των νοσοκομείων (χρήση δεδομένων ΕΟΦ) προκειμένου να μπορούν τα στοιχεία να είναι συγκρίσιμα και επεξεργάσιμα, αλλά και άμεσα διαθέσιμα σε πραγματικό χρόνο.
• Τήρηση Σφαιρικών Προϋπολογισμών – Κλειστών προϋπολογισμών , ανά τμήμα; Σε ποια τμήματα μπορούν να εφαρμοστούν προκειμένου να ελεγχθεί και να συγκρατηθεί η Νοσοκομειακή δαπάνη.
• Συμμετοχή των Νοσοκομειακών φαρμακοποιών στην λήψη των αποφάσεων όσον αφορά στη φαρμακευτική δαπάνη τον προϋπολογισμό και την διαμόρφωσή της.
• Να αναπτυχθεί η συνεργασία μεταξύ Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών και διοικητικών-οικονομικών διευθυντών των νοσοκομείων, υπό το συντονισμό Διοικητών ή/και Αναπλ. Διοικητών.
• Να ελεγχθεί η σχετική λειτουργική κατάσταση των ERP’s των Νοσοκομείων, προκειμένου να διαπιστωθεί ότι μπορούν να ανταποκριθούν στο ζητούμενο, και με τελική ανάλογα σύνδεση στο ΒΙ.
• Να ελεγχθεί η συνταγογράφηση εσωτερικών αλλά και εξωτερικών Ασθενών
• Να προβεί το ΕΚΑΠΤΥ να προβεί σε συγκεντρωτικούς διαγωνισμούς, ως παρακάτω.

Στην συνολική προσέγγιση του περιορισμού της φαρμακευτικής δαπάνης, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις του ΥΥ είναι και η είσοδος των Νέων Φαρμάκων, καθώς και τα φάρμακα των σπανίων παθήσεων, αλλά και το θέμα της διαχείρισης των χρονίως πασχόντων.