Για την ανάγκη Εθνικού Προγράμματος Προ-συμπτωματικού Ελέγχου & Έγκαιρης Διάγνωσης στον Καρκίνο του Πνεύμονα μίλησε κατά τη διάρκεια της 2ης ημέρας του Cancer Week ο Αλβέρτος Σωμαράκης, Medical Manager Oncology Lung/Head & Neck, AstraZeneca παρουσιάζοντας τους 3 πυλώνες δράσης της διεθνούς πρωτοβουλίας ‘Lung Ambition Alliance’ και την εφαρμογή τους στην Ελλάδα.

Η μεγάλη ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση των ασθενών στο αρχικό στάδιο αποτέλεσε το όραμα και το εφαλτήριο της Πρωτοβουλίας, η οποία ξεκίνησε το 2019 με τη συνεργασία της Astra Zeneca, της Gurdant (μιας εταιρίας βιοτεχνολογίας),  της διεθνούς ομοσπονδίας συλλόγων ασθενών, Global Lung Cancer Coalition και της μεγαλύτερης επιστημονικής εταιρείας μελέτης του ΚΠ, της IASLC, οι οποίες μοιράστηκαν το ίδιο όραμα: Να διπλασιαστεί η 5ετής επιβίωση του ΚΠ μέχρι το 2025. Οι δράσεις της πρωτοβουλίας επικεντρώνονται σε 3 πυλώνες: 1) την πρόωρη διάγνωση και τον προ-συμπτωματικό έλεγχο 2) την εφαρμογή νέων θεραπειών μέσω της εξατομικευμένης ιατρικής με νέα φάρμακα και βιοδείκτες και 3) τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών υγείας με εξειδίκευση στις 53 συνολικά χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Σύμφωνα με στοιχεία της μελέτης προ-συμπτωματικού ελέγχου NLST που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ με περισσότερους από 53.000 συμμετέχοντες φάνηκε ότι η Αξονική Τομογραφία Θώρακος Χαμηλής Δόσης (Low Dose CT – LDCT) σε σύγκριση με την ακτινογραφία θώρακος χαμηλής δόσης είναι σαφώς ανώτερη και μάλιστα στο 63% των περιπτώσεων δίνει διάγνωση καρκίνου στο αρχικό στάδιο. Αντίστοιχη Ευρωπαϊκή μελέτη, η NELSON που έγινε σε 35.000 ασθενείς έδειξε ότι το 50% των ασθενών διαγνώστηκαν στο στάδιο 1Α του ΚΠ όταν με τη μεθοδολογία που ακολουθείται έως τώρα (δλδ χωρίς έλεγχο) το 50% των ασθενών διαγιγνώσκονται στο στάδιο 4. Επομένως η αξονική τομογραφία αποτελεί πολύ σημαντικό εργαλείο όταν εντάσσεται σε ένα πρόγραμμα προ-συμπτωματικού ελέγχου.

Στην Ελλάδα, όπως ανέφερε ο κ. Σωμαράκης υπάρχει συνεργασία με ομάδα εξειδικευμένων ιατρών στον ΚΠ για την εκπόνηση και υλοποίηση πλάνου δράσης που αφορά στην εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού με τίτλο «Μην περιμένεις» που ξεκίνησε στις 22 Ιουνίου 2021 και θα τρέχει μέχρι το Νοέμβριο διαδικτυακά και μέσω LinkedIN & GoogleAds. Επιπλέον, μίλησε αναλυτικότερα για τις Κλινικές Ανίχνευσης Στοιχείων Πνευμονικών Όζων, οι οποίες αποτελούνται από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων οι οποίοι συναποφασίζουν τη ορθή διαχείριση των ευρημάτων που βρίσκονται στην γκρίζα ζώνη για την καλύτερη πορεία του ασθενούς. Μια τέτοια κλινική στις ΗΠΑ μελέτησε 10.000 αξονικές θώρακος και ανακάλυψε 90 καρκίνους, το 70% των οποίων σε στάδιο 1 & 2,  που δεν θα είχαν ανακαλυφθεί διαφορετικά σε αυτό το πρώιμο στάδιο αλλά πιθανώς πολύ αργότερα στο στάδιο 4. Με βάση αυτό το μοντέλο επιχειρείται ανάλυση δεδομένων σύμφωνα με την πρακτική αντίστοιχων Κλινικών στο εξωτερικό και προσαρμογή στα ελληνικά δεδομένα και το Ελληνικό Σύστημα Υγείας. Αναλυτικότερα γίνεται καταγραφή του φόρτου εργασίας με διαφορετικά σενάρια, του κόστους που θα επέφεραν στο ΕΣΥ και πως θα μπορούσαν να λειτουργούν στη χώρα μας όχι μόνο ως Καθημερινές Κλινικές αλλά και ως Ψηφιακές Κλινικές (virtual Clinics) δίνοντας τη δυνατότητα σε κάθε γιατρό από την πιο απομακρυσμένη περιοχή της Ελλάδας να φορτώσει τις αξονικές και να μπορέσει μια εξειδικευμένη ομάδα να τις αναλύσει και να δώσει την ανάλογη συμβουλευτική.

Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης αναμένεται να κοινοποιηθούν στην ιατρική κοινότητα αλλά κυρίως στις ρυθμιστικές αρχές υγείας της χώρας μας με στόχο την επικοινωνία της αξίας και του οφέλους δημιουργίας αντίστοιχων κλινικών στην Ελλάδα. Τέλος, ο κ. Σωμαράκης παρουσίασε την προσπάθεια ανάπτυξης μοντέλου Τεχνητής Νοημοσύνης, σύμφωνα με το οποίο θα αναλύονται εικόνες αξονικών τομογραφιών θώρακος με ακρίβεια μεγαλύτερη από αυτή του ανθρώπου. Το μοντέλο αυτό θα μπορεί παράλληλα να λειτουργεί και ως εκπαιδευτικό εργαλείο (decision support tool) το οποίο θα δίνει ένα scoring για τα ευρήματα και αναμένεται να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των γιατρών για τη διαχείριση των ευρημάτων και κατ’ επέκταση του ασθενούς. Όπως τόνισε ο κ. Σωμαράκης «σε διάστημα 10ετίας θα μπορούσαν να σωθούν μέχρι και 2.000 ζωές ετησίως και αξίζει κάθε προσπάθεια».

Κλείνοντας ο κ. Σωμαράκης δήλωσε εμφατικά: «Ξέρουμε ότι έχουμε την τεχνολογία για τη διάγνωση του ΚΠ νωρίς κάτι που παλιότερα ήταν πρακτικά αδύνατο. Η Αξονική Τομογραφία Χαμηλής δόσης πρέπει να αποζημιωθεί από το ΕΣΥ ώστε να μπεις τον προ-συμπτωματικό έλεγχο. Σημαντικό θα ήταν να ιδρυθούν Κλινικές Ανίχνευσης Στοιχείων Πνευμονικών Όζων για να διαχειριστούν τα ευρήματα γκρίζας ζώνης. Επίσης να ενθαρρυνθεί η διακοπή του καπνίσματος και να υπάρξουν κατευθυντήριες οδηγίες για τη διενέργεια προ-συμπτωματικού ελέγχου».

[Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ένας από τους συχνότερους καρκίνους παγκοσμίως και αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο. Οι περισσότεροι ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο της νόσου, με αποτέλεσμα να έχουν χαμηλό προσδόκιμο επιβίωσης. Αυτό συμβαίνει γιατί στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του πνεύμονα συνήθως δεν παρουσιάζει συμπτώματα. Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να σώσει τη ζωή του ασθενούς. Όταν η νόσος διαγνωσθεί σε πρώιμο στάδιο, δηλαδή πριν ξεκινήσει η εμφάνιση των συμπτωμάτων, οι πιθανότητες ίασης είναι σημαντικά αυξημένες. Η Αξονική Τομογραφία Θώρακος Χαμηλής Δόσης (Low Dose CT – LDCT) είναι μια γρήγορη και ανώδυνη απεικονιστική εξέταση, που εντασσόμενη σε προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, μπορεί να ανιχνεύσει τον καρκίνο του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο. Η συγκεκριμένη εξέταση συστήνεται σε όλα τα άτομα υψηλού κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα. Δεδομένα από μελέτες έχουν δείξει πως, επιτρέποντας την έγκαιρη διάγνωση, η συγκεκριμένη εξέταση μπορεί να μειώσει σημαντικά τα ποσοστά θνησιμότητας των ασθενών.]