Οι δύο νέες παραλλαγές της Όμικρον, οι ΒΑ.4 και ΒΑ.5 που εμφανίστηκαν στη Νότια Αφρική και έχουν αρχίσει να εξαπλώνονται και στην Ευρώπη δημιουργούν σε κάποιους επιστήμονες προβληματισμό ενώ σε κάποιους άλλους αισιοδοξία για την πορεία της πανδημίας. Οι μεν πρώτοι προβληματίζονται κατά πόσο αυτές οι νέες παραλλαγές μπορούν να προκαλέσουν νέο επιδημικό κύμα, ενώ κάποιοι άλλοι θεωρούν ότι η εμφάνιση των νέων υποπαραλλαγών σηματοδοτεί μεγαλύτερη προβλεψιμότητα όσον αφορά την πορεία του ιού.

Όπως αναφέρεται στο σχετικό δημοσίευμα του ΑΠΕ-ΜΠΕ, αρκετές μελέτες τις τελευταίες μέρες έδειξαν ότι οι ΒΑ.4 και ΒΑ.5 είναι ελαφρώς πιο μεταδοτικές σε σχέση με την «κανονική» Όμικρον(ΒΑ.1) και την Όμικρον 2(ΒΑ.2) και ότι μπορούν να υπερκεράσουν σε ένα βαθμό την ανοσιακή προστασία που είχε επιφέρει μια προηγούμενη λοίμωξη Covid-19 (φυσική ανοσία) ή ο εμβολιασμός.

«Σαφώς μπαίνουμε σε μια νέα έξαρση στη Νότια Αφρική που φαίνεται να προκαλείται πλήρως από τις ΒΑ.4 και ΒΑ.5. Βλέπουμε τρελούς αριθμούς μολύνσεων», δήλωσε στο «Nature» η καθηγήτρια ιολογίας Πένι Μουρ του Πανεπιστημίου Witwatersrand του Γιοχάνεσμπουργκ.

Από την άλλη, η ανάδυση των δύο νέων υποπαραλλαγών πιθανώς σηματοδοτεί ότι ο ιός SARS-CoV-2 έχει εισέλθει σε μια πιο προβλέψιμη περίοδο, με νέα μικρότερα κύματα να εμφανίζονται περιοδικά από στελέχη του που ήδη κυκλοφορούν. «Αυτά είναι τα πρώτα σημάδια ότι ο ιός εξελίσσεται διαφορετικά πλέον σε σύγκριση με τα πρώτα δύο χρόνια της πανδημίας, όταν παραλλαγές φαίνονταν να ξεπηδάνε από το πουθενά», δήλωσε ο ειδικός στη βιοπληροφορική Τούλιο ντε Ολιβέιρα του νοτιοαφρικανικού Πανεπιστημίου Stellenbosch.

Αναλύοντας ιικά γονιδιώματα από κλινικά δείγματα, ο Ολιβέιρα και οι συνεργάτες του, που έκαναν τη σχετική προδημοσίευση στο medRxiv, βρήκαν ότι οι ΒΑ.4 και ΒΑ.5 πρωτοεμφανίστηκαν στα μέσα Δεκεμβρίου 2021 και στις αρχές Ιανουαρίου 2022 αντίστοιχα, αλλά μόλις πρόσφατα έκαναν αισθητή την παρουσία τους. Σήμερα πια από κοινού αποτελούν το 60% έως 75% των νέων κρουσμάτων στη Νότια Αφρική, ενώ έχουν ήδη εντοπιστεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Ο Ολιβέιρα εκτίμησε ότι οι ΒΑ.4 και ΒΑ.5 εξαπλώνονται ελαφρώς ταχύτερα σε σχέση με την Όμικρον 2, η οποία ήταν με τη σειρά της κάπως πιο μεταδοτική έναντι της αρχικής Όμικρον. Ο εξελικτικός βιολόγος Τομ Βενσελέερς του βελγικού Καθολικού Πανεπιστημίου της Λουβέν δήλωσε ότι «λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, φαίνεται πως ένα σημαντικό κύμα νέων λοιμώξεων είναι σίγουρο ότι θα έρθει».

Ο ειδικός στην εξέλιξη των ιών βιολόγος Τζέσε Μπλουμ του αμερικανικού ερευνητικού κέντρου Fred Hutch στο Σιάτλ συμφωνεί ότι οι ΒΑ.4 και ΒΑ.5 εξαπλώνονται ταχύτερα από τις προηγούμενες Όμικρον. Όπως λέει, «αυτό που είναι ασαφές, είναι γιατί είναι πιο μεταδοτικές. Μια πιθανότητα είναι ότι εγγενώς είναι απλώς καλύτερες στο να μεταδίδονται». Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι είναι καλύτερες στο να διαφεύγουν από την φυσική και εμβολιαστική ανοσία.

Οι δύο νέες υποπαραλλαγές σχετίζονται στενά με την Όμικρον 2, ενώ και οι δύο φέρουν μια μετάλλαξη-κλειδί (την F486V) στην πρωτεΐνη-ακίδα τους στην οποία στοχεύουν κυρίως τα εμβόλια, κάτι που μπορεί να έχει επίπτωση στην αποτελεσματικότητα των εμβολίων.