Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δημοσίευσε την περασμένη εβδομάδα ένα προσχέδιο της πρώτης νομικά δεσμευτικής συνθήκης με σκοπό να διασφαλίσει ότι τα εμβόλια, τα φάρμακα και τα διαγνωστικά θα μοιράζονται πιο δίκαια σε όλο τον κόσμο σε μια επόμενη πιθανή πανδημία, αποφεύγοντας τις ανισότητες που παρατηρήθηκαν κατά την πανδημία της COVID-19. Οι ερευνητές λένε ότι το έγγραφο είναι μια φιλόδοξη προσπάθεια για την αντιμετώπιση των έντονων ανισοτήτων που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αλλά ότι δεν έχει τη δύναμη να αναγκάσει τις χώρες να μοιραστούν τους σπάνιους πόρους ή να τιμωρήσουν εκείνες που δεν συμμορφώνονται. «Είναι ένα θαρραλέο και σοφό κείμενο», λέει η Kelley Lee, επιστημονική συνδιευθύντρια στο Pacific Institute on Pathogens, Pandemics and Society στο Burnaby του Καναδά. «Αλλά εξακολουθεί να μην έχει τη δύναμη που θα διασφαλίσει ότι σίγουρα θα έχουμε καλύτερη απόκριση την επόμενη φορά». Η συνθήκη έχει τη δυνατότητα να «κάνει τεράστια διαφορά στην επόμενη πανδημία», λέει η Suerie Moon, ερευνήτρια που μελετά την παγκόσμια πολιτική υγείας στο Geneva Graduate Institute στην Ελβετία. «Αυτή είναι μια ευκαιρία που δίνεται άπαξ σε μια γενιά για να διορθωθούν μερικές από τις μεγάλες αδυναμίες που είδαμε κατά τη διάρκεια του COVID-19». Αυτές οι αποτυχίες περιελάμβαναν το τεράστιο χάσμα στην πρόσβαση στα εμβόλια. Σε σύγκριση με τις χώρες υψηλού εισοδήματος, όπου περίπου το 73% των ανθρώπων έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση εμβολίου κατά της COVID-19, μόνο το 31% των ανθρώπων σε χώρες χαμηλού εισοδήματος έχουν κάνει μία ή περισσότερες δόσεις. Τα κράτη μέλη του ΠΟΥ θα αρχίσουν τώρα να συζητούν τους όρους του εγγράφου – γνωστό ως zero draft – σε μια σειρά συνεδριάσεων, η πρώτη από τις οποίες θα ξεκινήσει αργότερα αυτόν τον μήνα. Οι ερευνητές αναμένουν ότι οι διαπραγματεύσεις θα είναι αμφιλεγόμενες και κάποια επιχειρήματα είναι πιθανό να αποδυναμωθούν πριν από την έγκριση της συμφωνίας το 2024. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Nature, το χρονοδιάγραμμα είναι σφιχτό για τη δημιουργία ενός νέου νομικού μέσου, αλλά ορισμένοι ερευνητές ισχυρίζονται ότι μπορεί ήδη να είναι πολύ αργά για την επόμενη μεγάλη πανδημία. Τα παθογόνα που έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν πανδημία μεταδίσδονται συνεχώς από τα ζώα στους ανθρώπους και οι ερευνητές παρακολουθούν με αγωνία μια ταχέως διασπειρόμενη εστία της γρίπης H5N1 σε πτηνά που έχει μεταπηδήσει σε διάφορα είδη θηλαστικών. «Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας», λέει η Alexandra Phelan, δικηγόρος παγκόσμιας υγείας στο Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health στη Βαλτιμόρη του Μέριλαντ.