Είναι ευρέως γνωστό ότι συναισθήματα όπως ο φόβος και το άγχος μπορούν να κάνουν την καρδιά να χτυπά πιο γρήγορα. Ωστόσο μια νέα μελέτη σε ποντίκια, τα συμπεράσματα της οποίας δημοσίευσε τo Nature, διαπίστωσε ότι ισχύει και το αντίστροφο, δηλαδή η τεχνητή αύξηση του καρδιακού ρυθμού στα ποντίκια αύξησε τα επίπεδα του άγχους. Η σύνδεση μεταξύ συναισθημάτων και σωματικών αισθήσεων είναι γνωστή σε όλους. Αλλά το ερώτημα εάν τα συναισθήματα οδηγούν τις σωματικές λειτουργίες ή το αντίστροφο έχει απασχολήσει εδώ και καιρό τους ερευνητές, επειδή είναι δύσκολο να ελεγχθεί κάποιος από τους δύο παράγοντες ανεξάρτητα. «Το ερώτημα ‘η κότα έκανε το αυγό η το αυγό την κότα’  στο συγκεκριμένο ζήτημα υπήρξε αντικείμενο συζήτησης εδώ και έναν αιώνα», λέει ο Karl Deisseroth, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ στην Καλιφόρνια. Για να δοκιμάσουν άμεσα το φαινόμενο, ο Deisseroth και οι συνεργάτες του στράφηκαν στην οπτογενετική, μια μέθοδο που περιλαμβάνει τη χρήση φωτός για τον έλεγχο της κυτταρικής δραστηριότητας. Η ερευνητική ομάδα επενέβη σε ποντίκια για να κάνει τα μυϊκά κύτταρα στις καρδιές των τρωκτικών ευαίσθητα στο φως. Οι ερευνητές σχεδίασαν επίσης μικροσκοπικά γιλέκα για τα ζώα που εξέπεμπαν κόκκινο φως, το οποίο μπορούσε να διαπεράσει το σώμα των τρωκτικών και να φθάσει στην καρδιά τους. Όταν το γιλέκο ενός ποντικιού εξέπεμπε έναν παλμό φωτός, οι μηχανικοί μύες της καρδιάς του ζώου πυροδοτούνταν κάνοντας την καρδιά τους να χτυπά πιο γρήγορα.

Η ερευνητική ομάδα εκπαίδευσε τα ζώα να περιμένουν ένα σοκ αν πατούσαν ένα μοχλό με ανταμοιβή νερό. Χρησιμοποιώντας το οπτογενετικό σύστημα, η ομάδα αύξησε τους καρδιακούς παλμούς των ζώων από τους κανονικούς 660 παλμούς ανά λεπτό στους 900. Όταν οι καρδιές τους άρχισαν να χτυπούν γρήγορα, τα ποντίκια έγιναν λιγότερο πρόθυμα να πατήσουν το μοχλό ή να εξερευνήσουν ανοιχτές περιοχές, υποδηλώνοντας ότι ήταν πιο ανήσυχα. Αλλά για τα ζώα σε άλλο πλαίσιο, ο αυξημένος καρδιακός ρυθμός που είχε δημιουργηθεί από εξωτερικούς παράγοντες δεν είχε καμία επίδραση, υποδηλώνοντας ότι ο εγκέφαλος και η καρδιά συνεργάζονταν για να παράγουν άγχος. Όταν οι ερευνητές μέτρησαν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου των ζώων, διαπίστωσαν ότι η νησίδα – μια περιοχή που σχετίζεται τόσο με το συναίσθημα όσο και με την επεξεργασία των σωματικών σημάτων – γινόταν πιο ενεργή όταν ο καρδιακός ρυθμός αυξανόταν εάν το ζώο ενεργούσε αγχωμένα. Σύμφωνα με τους ερευνητές αυτό υποδηλώνει ότι η νησίδα είναι υπεύθυνη για την ενσωμάτωση σημάτων από την καρδιά με απειλές από το περιβάλλον πριν μεταβιβάσει τις πληροφορίες σε περιοχές που εμπλέκονται στην ανώτερη γνωστική λειτουργία.

Η εν λόγω έρευνα «είναι μια σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη μεθοδολογία», επισημαίνει ο Hugo Critchley, ψυχίατρος στο Brighton and Sussex Medical School του Ηνωμένου Βασιλείου. Είναι πιθανό, σημειώνει, αυτή η διασύνδεση καρδιάς-εγκεφάλου να εξελίχθηκε για να βοηθήσει τα ζώα να επεξεργαστούν τα σήματα κινδύνου πιο γρήγορα: όταν το ζώο βλέπει μια πιθανή απειλή, ακόμη και πριν ο εγκέφαλος μπορέσει να επεξεργαστεί πλήρως τι σημαίνει η κατάσταση, ο καρδιακός ρυθμός αυξάνεται, λέγοντας ουσιαστικά στον εγκέφαλο ότι πρέπει να ανησυχεί. Το εύρημα θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στη θεραπεία των χρόνιων διαταραχών άγχους, λέει ο Sahib Khalsa, ψυχίατρος στο Laureate Institute for Brain Research στην Tulsa της Οκλαχόμα, ο οποίος μελετά τη σχέση μεταξύ συστημάτων οργάνων και άγχους στους ανθρώπους. Η σκόπιμη επιβράδυνση της αναπνοής, για παράδειγμα, είναι γνωστό από καιρό ότι βοηθά στη μείωση του άγχους. «Υπάρχει μεγάλη χρήση αυτών των στρατηγικών και η αίσθηση ότι έχουν ένα όφελος, αλλά το τι ακριβώς  μειώνει το άγχος δεν είναι καλά τεκμηριωμένο», τονίζει.