Ανεπάρκεια πολιτικών υγείας για τις σπάνιες παθήσεις στην Ευρώπη

Χαιρετίζοντας την έναρξη του συνεδρίου από τη θέση του Αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και κατέχοντος το χαρτοφυλάκιο για τη στήριξη της ισότητας και διαφορετικότητας, ο Δημήτρης Παπαδημούλης ανέφερε στοιχεία για τις σπάνιες παθήσεις, δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι ποσοστό πάνω από 30% αφορούν παιδιά, εκ των οποίων 35% δεν ζει μέχρι τα 5 έτη. Το  95% των σπανίων παθήσεων δεν έχει θεραπεία. Το θέμα των σπανίων παθήσεων αφορά 30 εκατομμύρια ασθενείς στην Ε.Ε. και πάνω από 300 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως.

Σύμφωνα με τον κ. Παπαδημούλη υπάρχει ανεπάρκεια ειδικών πολιτικών υγείας για τις σπάνιες παθήσεις στην Ευρώπη, καθώς και ελλιπής εμπειρογνωμοσύνη, με άμεση επίπτωση στη ζωή των ασθενών. Ωστόσο, όπως τόνισε, σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ανάγκη να γίνουν περισσότερα, καθώς υπάρχει ανάγκη για ευαισθητοποίηση, πρώιμη διάγνωση, βελτίωση της περίθαλψης μέσω των Ευρωπαϊκών Δικτύων Αναφοράς για Σπάνιες Παθήσεις, εκπαίδευση και έρευνα, ισότιμη πρόσβαση σε θεραπείες και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.  Τόνισε ότι η Ε.Ε. βρίσκεται στην αρχή ενός νέου πολυετούς προϋπολογισμού και η μεγάλη πλειοψηφία εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζητά ενίσχυση των κονδυλίων για έρευνα, αλλά και ενίσχυση των πολιτικών υγείας. Παράλληλα, στα εθνικά σχέδια αξιοποίησης πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ε.Ε. μπορεί να αξιοποιηθεί ο πυλώνας που αφορά τη δημόσια  υγεία για τη στήριξη πολιτικών για τις σπάνιες παθήσεις.

Τέλος, ανέφερε ότι στηρίζει τη δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για τις σπάνιες παθήσεις και πρόσθεσε ότι το 1ο Διεθνές Συνέδριο για τις Σπάνιες Παθήσεις μπορεί να αποτελέσει μια αφετηρία μονιμότερης συνεργασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τους ασθενείς με σπάνιες παθήσεις για να γίνουν ακόμα σημαντικότερα βήματα.

 

Θανάσης Κοντογεώργης: Πρόθεσή μας η δημιουργία εθνικής στρατηγικής για τις σπάνιες παθήσεις

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμα Εθνικό Σχέδιο για την αντιμετώπιση των Σπάνιων Παθήσεων, αλλά είναι πρόθεση της κυβέρνησης και του αρμόδιου Υπουργείου αυτό να δημιουργηθεί σύντομα, δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού στην Προεδρία της Κυβέρνησης, Θανάσης Κοντογεώργης, χαιρετίζοντας το χθεσινό συνέδριο για τις Σπάνιες Παθήσεις. Για το σκοπό αυτό η χώρα μας συμμετέχει ήδη και θα συμμετάσχει στο μέλλον σε κάθε σχετική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, ενώ προς το παρόν η καταγραφή των προβλημάτων και ο διάλογος με τους ασθενείς ανοίγει το δρόμο προς αυτή την κατεύθυνση. Ο κ. Κοντογεώργης αναφέρθηκε στο σημαντικό μεταρρυθμιστικό έργο που έχει γίνει στην Ελλάδα στον τομέα της Υγείας, παρά την οικονομική κρίση αλλά και την έλευση της πανδημίας που δυσκόλεψε περαιτέρω τις προσπάθειες. «Στόχος μας ήταν να προσφέρουμε τη δέουσα περίθαλψη στους ασθενείς με COVID αλλά και να προστατέψουμε τους υπόλοιπους ασθενείς και τα καταφέραμε σε μεγάλο βαθμό», τόνισε ο κ. Κοντογεώργης ενώ αναφερόμενος στο κομμάτι του εμβολιασμού για την COVID-19  σημείωσε ότι προχωράει πολύ αποτελεσματικά και ότι μέχρι το τέλος της τρέχουσας βδομάδας θα έχουν εμβολιασθεί πάνω από ένα εκατ. πολίτες.

Μαίρη Αδαμοπούλου: Εθνική στρατηγική για τις σπάνιες παθήσεις πριν το τέλος του 2021

Κάλεσμα προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που εμπλέκονται στον τομέα των Σπάνιων Παθήσεων  για συνεργασία με στόχο την καλύτερη πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των ασθενών, απεύθυνε η πρόεδρος του συλλόγου «’95’ Ελληνική Συμμαχία για τους Σπάνιους Ασθενείς»  Μαίρη Αδαμοπούλου, από το βήμα του χθεσινού συνεδρίου για τις Σπάνιες Παθήσεις.   «Καλούμε την κυβέρνηση να συνεργαστεί μαζί μας και να εφαρμόσει μια Εθνική Στρατηγική για τις Σπάνιες Παθήσεις πριν από το τέλος του 2021. Καλούμε την κυβέρνηση να συμπεριλάβει τους υποστηρικτές των ασθενών ως ισότιμους εταίρους στη λήψη αποφάσεων σχετικά με την πολιτική για τις Σπάνιες Παθήσεις» ανέφερε χαρακτηριστικά η κ. Αδαμοπούλου και συνέχισε: «Καλούμε την ερευνητική και κλινική κοινότητα να δώσει προτεραιότητα στη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων για τις Σπάνιες Παθήσεις και να αναπτύξει μαζί μας ένα ολοκληρωμένο μητρώο σπάνιων ασθενειών για την Ελλάδα». Όπως τόνισε τα μητρώα μπορούν να λειτουργήσουν ως θεμελιώδεις δομές υποστήριξης για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους, όταν συλλέγουν ακριβή κλινικά δεδομένα καθώς και στοιχεία από πραγματικές συνθήκες της ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους.

Η κ. Αδαμοπούλου κάλεσε επίσης τους επαγγελματίες Υγείας να μοιραστούν το όραμα και την αποστολή της Κοινότητας των Σπάνιων Παθήσεων σχετικά με την προώθηση της εκπαίδευσης σε θέματα που σχετίζονται με Σπάνιες Παθήσεις, καθώς και την ανάγκη για μια ολιστική προσέγγιση των ασθενών με Σπάνιες Παθήσεις. Τέλος, η πρόεδρος του συλλόγου «’95’ Ελληνική Συμμαχία για τους Σπάνιους Ασθενείς»  κάλεσε  τις φαρμακευτικές και βιοτεχνολογικές εταιρείες να συνεχίσουν να έχουν σαν επίκεντρο τον ασθενή, να συνεργαστούν στενά με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και να πολλαπλασιάσουν τις προσπάθειές τους και τις επενδύσεις τους για να φέρουν νέες, «καινοτόμες θεραπείες για σπάνιες ασθένειες».

Diego Ardigò: Ευελιξία, καινοτομία και συνεργασία στις κλινικές μελέτες για ΣΠ

Για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχεδιάζεται μια κλινική μελέτη που αφορά σπάνιες παθήσεις, ώστε να είναι αποτελεσματική μίλησε στο συνέδριο ο Diego Ardigò, MD PhD, Head of R&D, Global Rare Diseases, Chiesi Farmaceutici S.p.A. Όπως ανέφερε, 5% των σπάνιων ασθενειών αφορούν το 80% περίπου των ασθενών με σπάνιες παθήσεις, ενώ το υπόλοιπο 20% των ασθενών βρίσκονται διασκορπισμένοι σε άλλες 7.000 περίπου σπάνιες παθήσεις. Επεσήμανε το πρόβλημα που δημιουργεί το πολύ μικρό μέγεθος των κλινικών μελετών για τις σπάνιες παθήσεις, όπου ακόμα και οι μεγαλύτερες μελέτες δεν έχουν πάνω από 40 άτομα. Οι σπάνιες παθήσεις είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαγνωστούν, όπως φαίνεται και από τον αριθμό των σχετικών επιστημονικών δημοσιεύσεων. Ο Diego Ardigò ανέφερε ότι η πανδημία έκανε τα πράγματα πιο δύσκολα για τις κλινικές μελέτες που αφορούν σπάνιες παθήσεις και υπήρξαν ακυρώσεις και καθυστερήσεις. Αυτό που πρότεινε να γίνει για να προχωρήσουν οι κλινικές μελέτες που είναι τόσο σημαντικές για τους ασθενείς με σπάνιες παθήσεις είναι: Στενή συνεργασία όλων των stakeholders, αναζήτηση εργαλείων που μπορούν να βοηθήσουν τη μελέτη, αξιοποίηση κλινικής γνώσης και εμπειρίας από άλλες σπάνιες παθήσεις, συνεργασία με τις κανονιστικές αρχές πριν την κλινική μελέτη, αλλά και μετά από αυτήν, για συζήτηση επί των αποτελεσμάτων, ευέλικτες κλινικές λειτουργίες που να διευκολύνουν τους ασθενείς και τέλος υιοθέτηση της καινοτομίας που μπορεί να δώσει λύσεις στην αποτελεσματική ολοκλήρωση των κλινικών μελετών.

Andrea Corazza: Κρίσιμη η σημασία του προ συμπτωματικού ελέγχου νεογνών

Τη σημασία που έχουν τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου νεογνών για την έγκαιρη διάγνωση γενετικών ασθενειών όπως είναι η νωτιαία μυϊκή ατροφία (SMA), ανέλυσε στην ομιλία του στο συνέδριο ο Andrea Corazza, Head of Brussels Liaison Office, Public Policy & Government Affairs, Biogen. Όπως ανέφερε, η Βiogen, πρωτοπόρος εταιρεία βιοτεχνολογία στον κλάδο των νευροεπιστημών, ασχολείται δυναμικά με τις σπάνιες παθήσεις, με στόχο να αλλάξει την πορεία σε μερικές από αυτές. Το 2016 η εταιρεία έλαβε έγκριση για την  πρώτη θεραπεία για την νωτιαία μυϊκή ατροφία (SMA), μια γενετική ασθένεια, που αποτελεί την κύρια αιτία βρεφικής θνησιμότητας. Τα περισσότερα βρέφη με SMA δεν φτάνουν τα δύο έτη ζωής, ωστόσο με έγκαιρη διάγνωση και τη λήψη της θεραπείας η κατάσταση έχει αλλάξει. Ανέφερε ότι έγκαιρη διάγνωση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου νεογνών.  Από το 2016 η Biogen έχει συνεργαστεί με τους συλλόγους ασθενών με SMA, με τα συστήματα υγείας και με όσους λαμβάνουν πολιτικές αποφάσεις για να αποδείξει την κλινική αξία και αποδοτικότητα του screening νεογνών για SMA. Η Biogen έχει υποστηρίξει κλινικές μελέτες σε Ιταλία, Βέλγιο και Γερμανία, οι οποίες έδειξαν ότι το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου νεογνών για SMA είναι μια μέθοδος αποτελεσματική, αποδεκτή από τις οικογένειες και παράλληλα εξοικονομεί πόρους για τα συστήματα υγείας. Ο κ. Corazza επεσήμανε ότι η European SMA NBS Alliance έχει θέσει ως στόχο το 2025 τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου νεογέννητων στην Ευρώπη να περιλαμβάνουν ένα τεστ για SMA για όλα τα νεογέννητα παιδιά.

Ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για τις σπάνιες παθήσεις

Στο τι πρέπει να κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να επιλυθούν ορισμένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς με Σπάνιες Παθήσεις σε όλα τα κράτη της ΕΕ αλλά ιδιαίτερα στα μικρότερα και οικονομικά ασθενέστερα, αναφέρθηκε ο Tomislav Sokol, MEP, EPP Group in the European Parliament, στο χθεσινό συνέδριο για τις Σπάνιες Παθήσεις. Όπως ανέφερε οι Οργανισμοί Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (ΗΤΑ), όλων των κρατών πρέπει να διέπονται από κάποιους κοινούς κανόνες, όπως πχ. στην ανάλυση του κόστους- αποτελεσματικότητας καινούργιων θεραπειών, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία. Ένα άλλο ζήτημα που χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση εκ μέρους της ΕΕ, προκειμένου να απλοποιηθούν οι διαδικασίες, είναι η διασυνοριακή Υγειονομική Περίθαλψη, σημείωσε ο κ. Sokol,  τονίζοντας ότι οι ασθενείς πρέπει να μπορούν να πηγαίνουν απρόσκοπτα σε όποιο κράτος της Ευρώπης μπορεί να τους δοθεί η βέλτιστη περίθαλψη. Ο κ. Sokol αναφέρθηκε επίσης στη σημασία του Ευρωπαϊκού Δικτύου Κέντρων Αναφοράς, προκειμένου να υπάρχουν κοινά ευρωπαϊκά δεδομένα ( data), ενώ υπογράμμισε και τη σημασία της συνέχισης της χρηματοδότησης της έρευνας, στον τομέα των ορφανών φαρμάκων. «Στην πραγματικότητα, οι ασθενείς που πάσχουν από σπάνιες παθήσεις δεν είναι τόσο σπάνιοι, αφού αν τους αθροίσουμε είναι περίπου 30 εκατομμύρια στην Ευρώπη, γεγονός που σημαίνει ότι το ζήτημα τους αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας, το οποίο πολλά κράτη μέλη δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνοι τους», κατέληξε.

Σε κομβικό σημείο η Ευρώπη όσον αφορά στις σπάνιες παθήσεις

«Υπάρχει μια επιτακτική ανάγκη να αναδιαμορφωθεί η ευρωπαϊκή στρατηγική για τις Σπάνιες Παθήσεις, όπως προέκυψε από τη μελέτη «Rare 2030», σχετικά με το μέλλον των Σπάνιων Παθήσεων», δήλωσε ο Yann Le Cam, Chief Executive Officer, EURORDIS-Rare Diseases Europe, μιλώντας στο συνέδριο για τις Σπάνιες Παθήσεις. Όπως τόνισε, η Ευρώπη βρίσκεται σε κομβικό σημείο όσον αφορά τις αποφάσεις που θα ληφθούν για τις Σπάνιες Παθήσεις καθώς πρέπει  «να διασφαλιστεί ότι το μέλλον 30 εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν με μια Σπάνια Πάθηση δεν αφήνεται στην τύχη, εναρμονίζοντας τις εθνικές πολιτικές για τις Σπάνιες Παθήσεις ώστε να έχουν κοινούς στόχους να παρέχουν πρόσβαση στη θεραπεία και να αναπτύσσουν βιώσιμες οδούς υγειονομικής περίθαλψης, τόσο σε τοπικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο».

Όπως τόνισε, η έρευνα και η περίθαλψη πρέπει να έχουν κοινό στόχο, η καινοτομία να οδηγηθεί εκεί όπου υπάρχουν ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες και η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών να αυξηθεί για να βοηθηθούν ουσιαστικά οι ασθενείς. « Επομένως, ενθαρρύνουμε τις συνεχείς επενδύσεις στον τομέα των Σπάνιων Παθήσεων τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο για να διασφαλίσουμε ότι δεν θα χάσουμε τη δυναμική μας», κατέληξε ο κ. Le Cam

 

 

Nathalie Moll – EFPIA: Η καινοτομία έχει νόημα μόνο εάν οι ασθενείς έχουν πρόσβαση σε αυτήν

Για ένα νέο τρόπο διαλόγου ανάμεσα στους ασθενείς, τη βιομηχανία, τα συστήματα υγείας και τις κυβερνήσεις ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση των ασθενών με Σπάνιες Παθήσεις, σε νέες θεραπείες έκανε λόγο η Nathalie Moll, Director General, European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA), στο χθεσινό συνέδριο για τις Σπάνιες Παθήσεις. «Μοιραζόμαστε δύο φιλοδοξίες με την κοινότητα των σπάνιων ασθενειών: να διασφαλίσουμε ταχύτερη, πιο δίκαιη πρόσβαση στη θεραπεία για τα άτομα που ζουν με σπάνιες παθήσεις στην Ευρώπη και να ανταποκριθούμε στις ανάγκες των ανθρώπων που ζουν με σπάνιες παθήσεις στα μέρη όπου οι επιλογές θεραπείας δεν είναι οι βέλτιστες» δήλωσε η κ. Moll. Όπως διευκρίνισε, αυτό σημαίνει υποστήριξη και ενίσχυση του πλαισίου κινήτρων για περαιτέρω έρευνα στις θεραπείες των σπάνιων παθήσεων και κυρίως συνεννόηση όλων των εμπλεκόμενων μερών για να υπάρξει τεκμηριωμένη κατανόηση των βασικών αιτίων των ελλείψεων, των εμποδίων και των καθυστερήσεων στην πρόσβαση στα φάρμακα.

« Η καινοτομία έχει νόημα μόνο εάν έχουν οι ασθενείς πρόσβαση σε αυτήν», σημείωσε η κ. Moll, ενώ υπογράμμισε και την ανάγκη οι ασθενείς να συμμετέχουν στο τραπέζι του διαλόγου. « Πιστεύουμε ότι είναι καιρός για ένα νέο είδος διαλόγου ανάμεσα τους ασθενείς, τη βιομηχανία, τα συστήματα υγείας και τις κυβερνήσεις ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε νέες θεραπείες και τεχνολογίες σήμερα, η ιατρική καινοτομία για το αύριο και βιώσιμα συστήματα Υγείας σε μια παγκοσμίως ανταγωνιστική Ευρώπη», κατέληξε η κ . Moll,  τονίζοντας την ανάγκη η αποτελεσματικότητα που στην εύρεση νέων εμβολίων και θεραπειών που επετεύχθη για την COVID-19 να επαναληφθεί και για τους ασθενείς με Σπάνιες Παθήσεις.

Χωρίς κλίνες ΜΕΘ Covid «Σωτηρία», «Ευαγγελισμός», «Σισμανόγλειο»

Βαρύ είναι το φορτίο των νοσοκομείων της Αττικής με τους διασωληνωμένους να ξεπερνούν πλέον τους 400, ενώ την ίδια ώρα αυξημένη ζήτηση παρατηρείται και από μη CoViD ασθενείς. Σύμφωνα με το δελτίο ειδήσεων της ΕΡΤ, χωρίς κλίνες ΜΕΘ COVID, είναι τα νοσοκομεία αναφοράς για τον κορονοιό, «Σωτηρία», « Ευαγγελισμός» και «Σισμανόγλειο», ενώ στο «Αττικόν», που βρισκόταν επίσης σε οριακό σημείο, 10 κλίνες ΜΕΘ για καρδιολογικούς ασθενείς  μετατράπηκαν σε κλίνες ΜΕΘ COVID, και οι καρδιολογικοί ασθενείς θα νοσηλεύονται σε κλίνες ΜΑΦ που μετατράπηκαν σε ΜΕΘ. Για να καλυφθούν οι ανάγκες νοσηλείας, το υπουργείο Υγείας εξετάζει τη χρησιμοποίηση γενικών κλινών από τον ιδιωτικό τομέα και μετατροπή του ΝΙΜΤΣ σε νοσοκομείο όπου θα νοσηλεύονται αποκλειστικά μη CoViD περιστατικά. Με την παρέμβαση αυτή, θα δημιουργηθεί χώρος στα υπόλοιπα νοσηλευτικά ιδρύματα για ασθενείς με λοίμωξη από κορωνοϊό. Χθες ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε ότι οι διασωληνώσεις ανέρχονται πλέον σε 406 από 391, αυξάνοντας περαιτέρω την πίεση στο σύστημα υγείας. Η διάμεση ηλικία των διασωληνωμένων είναι τα 68 έτη. Παράλληλα ανακοινώθηκαν 1.176 νέα κρούσματα με τον αριθμό των διαγνωστικών τεστ που έγιναν το τελευταίο 24ωρο να είναι πολύ μικρός. Συγκεκριμένα έγιναν μόλις 17.891 τεστ (11.801 μοριακά και 6.090), ενώ το προηγούμενο 24ωρο τα τεστ ήταν συνολικά 26.330. Ακόμα 30 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τον ιό, με τον συνολικό αριθμό θυμάτων να ανέρχεται πλέον σε 6.534.

 

Η Κατερίνα Νομίδου στη συμβουλευτική ομάδα του Π.Ο.Υ. Ευρώπης

 

Η Κατερίνα Νομίδου, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Οργανώσεων για την Ψυχική Υγεία ΠΟΣΟΨΥ , διορίσθηκε στη Συμβουλευτική Ομάδα του Π.Ο.Υ. Ευρώπης για τις επιπτώσεις της COVID-19 στην ψυχική υγεία. Η κ. Νομίδου είναι Δικηγόρος, διδάσκει Δίκαιο και υπηρεσίες υγείας στο ΠΜΣ Δημόσια Υγεία & Διοίκηση Υπηρεσιών Υγείας  στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και διατελεί επίσης αντιπρόεδρος του Συλλόγου Οικογενειών, Φροντιστών και Φίλων για την Ψυχική Υγεία, Νόσο Alzheimer ΣΟΦΨΥ Ν. Σερρών.

Η κ. Νομίδου συμμετείχε στην πρώτη διαδικτυακή συνάντηση της Ομάδας την Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2021, παρουσία παρατηρητών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη UNICEF, τον ΟΟΣΑ, την Παγκόσμια Ψυχιατρική Εταιρία, την Ομάδα Αναφοράς της Μόνιμης Διυπηρεσιακής Επιτροπής (IASC), το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης  της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC EURO Regional Office), καθώς και της Δρ.Devora Kestel, προέδρου του τμήματος ψυχικής υγείας και χρήσης ουσιών στην έδρα του Π.Ο.Υ. στη Γενεύη.  Τη συζήτησε άνοιξε ο περιφερειακός διευθυντής του Π.Ο.Υ. Ευρώπης Δρ.Hans Kluge και τις εργασίες της συνάντησης συντόνισε ο διαχειριστής του προγράμματος ψυχικής υγείας του Π.Ο.Υ. Ευρώπης, Δρ. Dan Chisholm.

Κατά τη συνάντηση τονίσθηκε η ανάγκη για την ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, καθώς και των τοπικών πρωτοβουλιών των πολιτών για την ενδυνάμωση των οικογενειακών και κοινωνικών δικτύων. Η σύσταση της Ομάδας καταδεικνύει την αναγκαιότητα στοχευμένου προγραμματισμού αντιμετώπισης των επιπτώσεων του COVID-19 στην ψυχική υγεία.